Cắt cỏ, dọn vườn quanh thùng ong dú sao cho ong yên

Quanh thùng ong dú, cách dọn vườn đúng là cắt cỏ bằng tay ở vòng sát giá, máy cắt chỉ dùng ở xa; cắt luân phiên từng dải chứ không cạo trọc cả vườn; tuyệt đối không xịt thuốc diệt cỏ và không đốt rác gần thùng. Mục tiêu là vườn gọn để chăm được, nhưng vẫn còn hoa dại cho ong và không làm đàn bị xáo động.

Nhiều người chăm vườn rất kỹ, cỏ cắt sát đất, gốc cây quét sạch, và ngạc nhiên vì sao đàn ong không khá lên. Vườn sạch quá với mắt người lại là vườn trống với ong: những bông hoa dại li ti dưới cỏ là bữa ăn hằng ngày mà người ta không để ý. Bài này nói cách giữ cân bằng giữa gọn và đủ ăn.

Vì sao vườn sạch quá lại thiệt cho ong?

Dưới mặt cỏ trong vườn thường có rất nhiều loại hoa nhỏ: xuyến chi, cỏ hoa trắng, các loại rau dại trổ hoa. Mỗi bông chẳng đáng là bao, nhưng chúng nở gần như quanh năm, kể cả những tháng cây ăn trái không có hoa. Với con ong nhỏ bay ngắn như ong dú, một bãi cỏ hoa ngay cạnh thùng là nguồn thức ăn đều đặn.

Cạo trọc cả vườn một lần là cắt đứt nguồn ấy trong vài tuần cho tới khi cỏ ra hoa lại. Nếu đúng lúc cây lớn trong vườn cũng đang không có hoa, đàn ong sẽ hụt hẳn một khoảng.

Cỏ cũng giữ đất. Đất trần quanh giá thùng bị nắng hun nóng, mưa xuống thì bắn bùn lên thùng. Một lớp cỏ thấp giữ mát và sạch cho khu đặt thùng.

Tất nhiên không phải để vườn hoang. Cỏ cao rậm sát giá là đường cho kiến, chỗ trú của rắn, chuột. Bí quyết là chia vườn thành vùng: vùng sát giá giữ thấp và gọn, vùng xa hơn để cỏ hoa mọc và cắt theo lượt.

Cắt cỏ khi trong vườn có thùng ong

Vòng sát giá cắt bằng tay. Dùng liềm, kéo cắt cỏ. Máy cắt cỏ chạy xăng rung, ồn, phả khói, đứng sát giá là làm cả đàn bất an.

Máy cắt chỉ chạy ở xa. Ngoài vùng vài chục mét quanh thùng thì dùng máy cho nhanh, tránh hướng gió thổi khói về phía thùng.

Cắt luân phiên từng dải. Chia vườn thành ba bốn dải, mỗi lần cắt một hai dải, lần sau cắt dải khác. Lúc nào cũng còn dải có hoa.

Cắt vào giờ ong ít ra. Sáng sớm hoặc chiều muộn, tránh giờ nắng ong đang làm việc đông trên hoa dại.

Không cắt quá sát đất. Để lại một lớp cỏ thấp, cỏ hồi lại nhanh và ra hoa sớm hơn, đất không bị nắng hun.

Gom cỏ vừa cắt ra xa. Cỏ tươi chất đống sẽ hoai nóng, kéo kiến và ruồi. Đem đi ủ ở góc xa thùng.

Chừa các khóm hoa dại đang nở. Gặp khóm xuyến chi đang rộ hoa ở chỗ không vướng thì vòng qua, lần sau hãy cắt.

Không để cỏ chạm giá. Vòng quanh chân giá luôn giữ cỏ thấp, đừng để cỏ cao đủ chạm vào phần chặn kiến.

Việc dọn vườn thường ngày: làm sao khi có ong

Một số việc nhỏ hằng ngày, nếu làm theo thói quen cũ, có thể gây hại cho ong mà không hay.

Những việc này không tốn thêm công, chỉ cần đổi thói quen và chọn giờ.

Thuốc diệt cỏ và chuyện đốt rác: hai thói quen nên bỏ

Thuốc diệt cỏ tiện vì xịt một lần sạch cả gốc cây, nhưng trong vườn có ong thì nên bỏ hẳn. Ngoài chuyện thuốc có thể bám lên hoa dại mà ong đang lấy, nó còn xoá sạch chính lớp hoa dại ấy. Những chỗ cần sạch cỏ như lối đi, gốc cây non, có thể nhổ tay rồi phủ một lớp rơm, lá khô hoặc vỏ trấu để cỏ khó mọc lại.

Nếu đã lỡ có thói quen dùng thuốc diệt cỏ, hoặc vườn bên cạnh dùng, hãy hỏi cán bộ khuyến nông, bảo vệ thực vật ở địa phương về tác động lên ong và cách tránh. Bài này không đi vào loại thuốc nào, vì tên thuốc và cách dùng phải theo nhãn và theo người có chuyên môn.

Đốt rác lá là thói quen quen thuộc ở nhiều vườn quê. Khói gần thùng làm ong hoảng, có khi khói luồn vào cửa tổ. Lá cành khô tốt nhất đem ủ thành phân ở góc vườn xa, vừa khỏi khói vừa có đất tốt trồng hoa. Nếu buộc phải đốt, chọn chỗ xa thùng, cuối hướng gió, vào lúc chiều tối khi ong đã về tổ.

Người nuôi có những kỹ thuật riêng khi phải làm việc gần thùng, như thu hẹp hay che cửa tổ tạm thời. Phần này thuộc về kỹ thuật nuôi ong dú, có thể tìm hiểu kỹ hơn tại ongdu.com.

Dấu hiệu cho thấy cách dọn vườn đang làm phiền ong

Ong lượn quanh đầu người khi đang làm vườn. Có thể mình đang đứng ngay lối bay hoặc làm rung giá. Dời chỗ đứng sang bên hông.

Ong túa ra cửa tổ sau mỗi lần chạy máy. Máy đang quá gần hoặc khói đang bay về phía thùng.

Hoa dại trong vườn gần như không còn ong. Có thể đã cắt quá rộng một lượt hoặc có thuốc ở đâu đó trong vườn.

Kiến xuất hiện quanh giá. Cỏ cắt để lại chất đống, trái rụng chưa dọn hoặc có cỏ chạm chân giá.

Thùng bị bắn bùn sau mưa. Đất quanh giá trơ trụi, cần giữ một lớp cỏ thấp hoặc phủ rơm.

Thùng ẩm, thành gỗ mốc. Béc tưới quay trúng thùng hoặc cây quanh quá rậm.

Nhiều ong chết quanh cửa tổ. Không tự kết luận được. Ghi lại những gì đã làm trong vườn và vườn bên mấy ngày trước rồi hỏi người nuôi có kinh nghiệm.

Câu hỏi thường gặp

Có nên dùng máy cắt cỏ gần thùng ong dú không?

Nên tránh ở vòng sát thùng vì máy rung, ồn và có khói xăng. Ở gần dùng liềm, kéo tay; máy chỉ dùng ở phần vườn xa và khói không thổi về phía thùng.

Cắt cỏ luân phiên là làm thế nào?

Chia vườn thành vài dải, mỗi lần chỉ cắt một hai dải, lần sau cắt các dải còn lại. Như vậy lúc nào trong vườn cũng còn hoa dại cho ong.

Vườn nuôi ong có được xịt thuốc diệt cỏ không?

Nên bỏ hẳn. Thay bằng nhổ tay và phủ gốc bằng rơm, lá khô. Nếu cần biết thêm về tác động của một loại thuốc, hỏi cán bộ khuyến nông hoặc bảo vệ thực vật địa phương.

Đốt lá khô gần thùng ong có sao không?

Khói làm ong hoảng và có thể luồn vào tổ. Tốt nhất ủ lá làm phân ở góc xa; nếu buộc phải đốt thì đốt xa thùng, cuối hướng gió, lúc chiều tối.

Tưới vườn có làm ướt thùng ong được không?

Không nên để nước tưới bắn vào thùng và cửa tổ. Tưới gốc, quay béc phun ra xa và kiểm hướng phun trước khi mở nước.

Trái cây rụng quanh thùng có hại gì?

Trái chín rụng lên men kéo ruồi, kiến và các loài côn trùng khác tới gần giá. Nhặt bỏ hằng ngày quanh khu đặt thùng là đủ.