Cây đẹp nhất lúc mua thường là cây đã dồn hết sức cho khoảnh khắc đó: hoa nở rộ không còn nụ, được thúc phân trong nhà kính, hay đã đứng trưng ở sảnh tối nhiều tuần rồi quay về vựa. Muốn cây sống lâu ở nhà, chọn cây còn nhiều nụ, còn đọt non, lá đều từ gốc lên ngọn, chứ không chọn cây rực rỡ nhất dãy.
Người bán lâu năm hiểu điều này rõ hơn ai hết, và cũng biết khách thường chọn chậu nở nhiều nhất. Bài này giải thích vì sao cây đó tàn nhanh, nhận ra từng loại "cây trưng" ở vựa, và chọn thế nào để mua một chậu còn sức.
Vì sao cây rực rỡ nhất lại hay tàn sớm nhất
Một chậu hoa nở kín là chậu đang ở cuối chu kỳ. Hoa nở là lúc cây tiêu nhiều sức nhất, và sau đợt nở là giai đoạn nghỉ, có khi cây không ra hoa lại nếu điều kiện ở nhà không giống nơi trồng. Mua chậu đang nở rộ là mua phần cuối của màn trình diễn.
Nhiều loại hoa bán theo chậu vốn là cây thời vụ, sống một mùa: cúc, dạ yến thảo, một số loại hoa bụi nhỏ bày theo dịp. Chúng được trồng để nở đẹp vào đúng đợt bán, hết đợt thì tàn, chuyện bình thường của loài cây chứ không phải do người mua chăm sai. Người bán ít khi nói rõ điều này, nên người mua tưởng mình làm chết cây.
Cây trồng trong nhà kính hay khu có lưới che, được tưới đều, bón đủ, mát và ẩm, thường đẹp hơn hẳn cây cùng loại trồng ngoài trời. Về một căn phòng khô, ít sáng, cây phải đổi nhịp sống đột ngột. Lá non rụng trước, nụ rụng trước khi nở, hoa tàn nhanh hơn ở vựa.
Còn một nhóm ít ai để ý: cây cho thuê trưng ở văn phòng, sảnh khách sạn, sự kiện. Sau vài tuần đứng trong nhà, cây được đổi về vựa để "hồi". Một số chậu chưa hồi kịp đã được bày bán lại, trông vẫn xanh nhưng sức đã cạn.
Nhận ra cây đã trưng lâu hoặc đã kiệt sức
Lóng dài, lá thưa và cách xa nhau trên thân. Cây thiếu sáng lâu sẽ vươn dài tìm sáng. Đoạn thân mới có lá cách xa nhau hơn đoạn cũ, nhìn rõ như có hai "nhịp" trên cùng một cành.
Cả tán ngả về một phía. Cây đứng lâu cạnh một nguồn sáng duy nhất, như cửa kính sảnh, sẽ nghiêng hẳn về hướng đó.
Lá dưới gốc rụng hết, chỉ còn chùm lá ở ngọn. Cây bỏ lá già để nuôi lá ngọn khi thiếu sáng hoặc thiếu nước kéo dài.
Lá mới nhỏ hơn và nhạt hơn lá cũ. Dấu hiệu cây đang yếu đi chứ không phải đang lớn. Cây khoẻ có lá mới bằng hoặc to hơn lá trước.
Mép lá khô nâu đều trên nhiều lá. Thường do không khí khô, gió máy lạnh, hoặc tưới thất thường ở chỗ trưng.
Hoa nở hết, không còn một nụ. Chậu hoa không còn nụ là chậu sắp hết mùa. Nhấc chậu lên xem kỹ giữa tán có nụ non hay không.
Dưới chậu có nhiều cánh hoa, lá rụng. Cây đang rụng ngay tại vựa thì về nhà sẽ rụng nhanh hơn.
Chậu sứ đẹp nhưng có vết nước đọng, vết đế lót của nơi khác. Gợi ý chậu đã đi trưng ở nơi khác. Hỏi thẳng người bán cây có phải cây thuê quay về không.
Chậu nào giữ lâu, chậu nào chỉ đẹp vài tuần
Bảng dưới đây so hai chậu cùng loài ở cùng một vựa, một chậu chọn theo mắt, một chậu chọn theo sức cây.
| Điểm nhìn | Chậu nên chọn | Chậu nên tránh |
|---|---|---|
| Hoa | Vài bông đã nở, nhiều nụ chắc ở các độ tuổi | Nở kín, không còn nụ hoặc nụ teo |
| Lá | Đều từ gốc lên ngọn, lá mới bằng lá cũ | Trụi gốc, lá ngọn nhỏ và nhạt |
| Thân | Lóng ngắn, đều, thân đứng | Lóng dài, ngả về một phía |
| Đọt | Có đọt non đang mở | Không có đọt, hoặc đọt khô đầu |
| Chậu | Một cây khoẻ một chậu, hoặc vài cây thưa | Nhiều cây nhồi kín một chậu cho đầy |
| Nơi đứng ở vựa | Chỗ sáng gần giống nhà mình | Nhà kính quá mát nếu nhà mình nóng, khô |
Nếu bắt buộc phải có chậu đang nở rộ cho một dịp cụ thể, cứ mua, nhưng xác định đó là hoa chưng như hoa cắm, sau dịp đó cây có thể tàn và không cần thấy tiếc.
Chậu ghép nhiều cây: đẹp liền tay nhưng không bền
Chậu ghép là cách bán rất phổ biến: ba bốn cây trầu bà nhồi vào một chậu cho dày tán, hay chậu tiểu cảnh nhét sen đá, xương rồng, lá màu cạnh nhau. Lúc mua trông đầy đặn và sang, giá cũng tính theo "độ đầy" đó.
Vấn đề là các cây trong chậu ghép tranh nhau đất, nước và sáng. Cây khoẻ nhất sẽ lấn, cây yếu chết dần ở giữa tán, nơi không ai nhìn thấy cho đến khi mùi thối bốc lên. Với tiểu cảnh trộn nhiều loài, cây ưa ẩm và cây ưa khô ngồi chung một đất, tưới kiểu nào cũng có cây chịu thiệt.
Không phải chậu ghép nào cũng tệ. Ghép nhiều nhánh cùng một loài, cùng nhu cầu nước, chậu đủ rộng, thì vẫn ổn. Cần tránh là chậu nhồi kín đến mức không thấy mặt đất, hoặc trộn những loài có nhu cầu trái ngược.
Mua chậu ghép rồi thì sau vài tuần, khi cây quen nhà, nên tách bớt ra chậu khác. Vừa có thêm chậu cây, vừa giữ được cả nhóm.
Chọn chậu còn sức: mấy thói quen của người mua lâu năm
Đi vựa vào lúc hàng mới về đã dưỡng ổn. Hỏi người bán khi nào nhận hàng, rồi đến sau đó ít hôm. Cây đã qua cú sốc vận chuyển, chưa đứng bày quá lâu.
Tránh mua cây hoa sát ngày lễ lớn. Sát dịp, cây được đẩy nở cho kịp, khách đông, ít thời gian chọn. Mua sớm hơn vài ngày để có chậu còn nụ.
Nhìn cả dãy phía sau, đừng dừng ở dãy đầu. Dãy đầu là dãy trưng đẹp nhất; dãy sau thường là cây mới về hoặc chưa đến độ, có khi còn sức hơn.
Chọn cây mộc hơn một chút. Cây hơi thưa, ít hoa nhưng nhiều nụ, lá đều, sẽ đẹp dần lên ở nhà thay vì xấu dần đi.
Hỏi cây trồng ở đâu trước khi về vựa. Cây từ vùng mát chuyển về vùng nóng cần thời gian thích nghi, đặt chỗ thoáng mát trước rồi mới ra chỗ nắng.
Hỏi thẳng: cây này có phải cây thuê quay về? Người bán thật sẽ nói; cây quay về chỉ cần giá phù hợp và mình dưỡng thêm ít tuần ở chỗ sáng.
So chỗ đứng ở vựa với chỗ đặt ở nhà. Cây đứng dưới lưới đen ở vựa mà về đặt ban công nắng gắt thì dễ cháy lá; cây ngoài nắng về để góc tối thì rụng lá.
Câu hỏi thường gặp
Mua chậu hoa đang nở rộ có sai không?
Không sai nếu mình mua để chưng ngắn ngày. Chỉ cần biết sau đợt nở cây có thể tàn hoặc nghỉ dài, nhất là cây hoa thời vụ. Muốn giữ lâu thì chọn chậu còn nhiều nụ.
Vì sao cây hoa mua về rụng nụ dù tưới đủ?
Thường do đổi chỗ đột ngột: ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm ở nhà khác nơi trồng. Đặt cây chỗ sáng, thoáng, tránh gió máy lạnh và đừng xoay chuyển chậu liên tục trong những ngày đầu.
Làm sao biết cây đã đứng trưng trong nhà lâu ngày?
Nhìn lóng thân dài bất thường, lá thưa, tán ngả về một phía và lá gốc rụng trụi. Đó là dấu hiệu cây đã thiếu sáng trong thời gian dài.
Cây hoa thời vụ là gì?
Là những cây trồng để nở một mùa, như cúc hay dạ yến thảo. Sau đợt hoa cây tàn tự nhiên, không phải do chăm sai. Mua để chưng theo dịp thì hợp, mua để giữ nhiều năm thì không.
Chậu nhiều cây ghép có nên tách ra không?
Nên, sau khi cây đã quen chỗ mới vài tuần. Tách bớt giúp các cây không tranh nước và sáng, tránh cây yếu chết dần ở giữa tán.
Nên mua cây hoa trước dịp lễ bao lâu?
Thường mua sớm vài ngày đến một tuần để chọn được chậu còn nhiều nụ và cho cây quen nhà. Mua sát ngày lễ dễ gặp cây đã được đẩy nở và giá cao hơn.
