Lan hồ điệp chậu Tết giữ hoa lâu nhất khi được đặt ở chỗ sáng dịu, không nắng chiếu thẳng, tránh luồng gió máy lạnh và để xa trái cây chín; chỉ tưới khi giá thể trong từng bầu đã gần khô, không tưới theo lớp rêu phủ bên trên. Sau Tết, tách từng cây ra khỏi chậu ghép, cắt cành hoa tàn và trồng lại để nuôi tiếp.
Một chậu lan hồ điệp Tết thường không phải một cây, mà là nhiều cây trong bầu riêng được xếp chung vào một chậu lớn, phủ rêu và trang trí lên trên. Hiểu cấu tạo này là hiểu vì sao nhiều chậu lan hỏng: chủ tưới theo cái chậu to, trong khi thứ cần nước là những bầu nhỏ giấu bên dưới.
Bên trong một chậu lan Tết có gì?
Nhấc nhẹ lớp rêu trên mặt chậu sẽ thấy từng cây lan nằm trong bầu nhựa nhỏ hoặc túi riêng, giá thể thường là dớn, rêu hoặc vỏ thông. Các bầu được chèn sát nhau, cành hoa được nắn và kẹp vào que để xoè đều, rồi phủ rêu cho kín.
Cách ghép này cho chậu trông dày, nhiều cành, đẹp ngay khi tặng. Điểm yếu là không khí khó lưu thông quanh rễ, lớp rêu phủ giữ ẩm lâu, và nước tưới từ trên xuống có thể đọng ở đáy chậu lớn mà chủ không thấy.
Rễ lan hồ điệp cần thở. Ở tự nhiên, chúng bám trên thân cây, được mưa rửa rồi khô nhanh trong gió. Trong chậu ghép kín, tưới quá tay là rễ thối, cây vàng lá rồi rụng nụ, dù hoa vẫn đang đẹp.
Biết vậy rồi, việc chăm chậu lan Tết chủ yếu là kìm tay khi tưới, và cho chậu chỗ sáng thoáng.
Chăm lan hồ điệp trong những ngày Tết
Lan hồ điệp đang nở không cần nhiều. Những việc dưới đây đủ để hoa giữ lâu.
- Đặt chỗ sáng dịu. Gần cửa sổ có rèm mỏng, phòng khách sáng. Nắng chiếu thẳng qua kính làm cánh hoa héo và lá cháy.
- Tránh gió máy lạnh, quạt thổi thẳng. Gió khô làm cánh hoa mềm rũ, nụ non vàng và rụng.
- Để xa trái cây chín. Mâm ngũ quả, giỏ trái cây toả khí làm hoa lan mau tàn và nụ rụng.
- Kiểm giá thể trong bầu. Nhấc rêu, thọc ngón tay vào bầu. Còn ẩm thì chưa tưới. Nhiều chậu trong mấy ngày Tết gần như không cần tưới thêm.
- Tưới ít, vào gốc. Khi cần, tưới một ít vào từng bầu, tránh nước đọng ở nách lá vì nách lá đọng nước dễ thối.
- Không bón phân, không phun thuốc. Cây đang ra hoa, không cần thêm gì.
- Không xoay chậu liên tục. Cành hoa đã quen hướng sáng. Xoay nhiều làm nụ non vặn cổ và có thể rụng.
Nụ ở đầu cành vàng và rụng là dấu hiệu cây bị sốc: thay đổi nhiệt độ, gió khô, thiếu sáng, tưới quá tay hoặc gần trái cây chín. Hoa đã nở vẫn giữ được, chỉ cần sửa chỗ đặt.
Chọn chậu lan khi mua hoặc nhận quà
Nhiều nụ chưa nở ở đầu cành. Cành còn nụ là chậu còn nở thêm được một thời gian. Cành nở hết tới tận ngọn là đã ở đỉnh.
Lá dày, xanh, cứng. Lá mềm nhăn, vàng là cây yếu hoặc rễ đã có vấn đề.
Gốc không thâm, không nhũn. Nhìn chỗ lá mọc ra từ gốc, không có vết nâu sũng nước.
Cánh hoa căng, không có đốm. Đốm nâu nhỏ trên cánh có thể do nấm hoặc nước đọng.
Rêu phủ không ướt sũng. Ấn nhẹ lớp rêu, nước rỉ ra là chậu đang quá ẩm.
Hỏi số cây trong chậu. Biết chậu có mấy cây để sau Tết tách ra trồng.
Kiểm que và kẹp. Cành hoa được kẹp chắc vào que, không bị kẹp chặt quá làm dập.
Hỏi có giao tận nơi không. Chậu lan ghép lớn dễ gãy cành khi chở xe máy.
Sau Tết: tách chậu và nuôi lan tiếp
Khi hoa tàn gần hết, đó là lúc tháo chậu ghép. Nhấc lớp rêu, gỡ que, lấy từng bầu cây ra. Kiểm rễ từng cây: rễ xanh hoặc bạc, chắc là khoẻ; rễ nâu mềm, rỗng là thối, cắt bỏ bằng kéo sạch. Cây nào gốc đã nhũn thì khó nuôi tiếp.
Cành hoa tàn có hai cách xử lý. Cắt sát gốc để cây dồn sức nuôi lá và rễ, cách này an toàn cho cây yếu. Với cây khoẻ, cành còn xanh, có người cắt phía trên một mắt ngủ trên cành để cây có thể ra nhánh hoa phụ, nhưng cây sẽ mất sức hơn.
Trồng mỗi cây vào chậu riêng có nhiều lỗ thoáng, giá thể thoáng như vỏ thông, dớn, than củi nhỏ. Treo hoặc đặt ở chỗ sáng dịu, thoáng gió, tưới khi giá thể gần khô. Lan hồ điệp có thể sống nhiều năm nếu chỗ đặt hợp.
Ra hoa lại là chuyện cần kiên nhẫn. Lan hồ điệp phải khoẻ lại, ra thêm lá mới, và nhiều cây cần một giai đoạn đêm mát hơn ngày để kích ngồng hoa. Lan Tết bán ở chợ được nhà vườn điều khiển cho nở đúng dịp, ở nhà khó làm được y như vậy, nên có năm cây nở sớm, có năm nở muộn.
Những lỗi khiến chậu lan Tết tàn nhanh
Tưới theo lớp rêu mặt. Rêu khô nhanh nhưng bầu bên dưới vẫn ướt. Tưới theo rêu là úng rễ.
Đặt cạnh mâm ngũ quả. Khí từ trái cây chín làm hoa mau tàn, nụ rụng.
Để dưới cửa gió máy lạnh. Cánh hoa khô mép và rũ xuống.
Đặt trên tivi, gần bếp, gần đèn nóng. Hơi nóng từ dưới lên làm hoa héo nhanh.
Phơi nắng cho cây "khoẻ". Lan hồ điệp ưa sáng dịu, nắng thẳng làm cháy lá, hoa nhũn.
Nước đọng ở nách lá. Thối nách lá là cách cây lan chết nhanh nhất.
Để chậu ghép nguyên cả năm. Rễ bí, rêu mục, cây yếu dần. Tách sau Tết mới nuôi được lâu.
Bón phân lúc đang nở. Không giúp hoa lâu hơn mà có thể làm rễ tổn thương.
Câu hỏi thường gặp
Lan hồ điệp chậu Tết giữ hoa được bao lâu?
Tuỳ độ nở lúc mua và chỗ đặt. Chậu còn nhiều nụ, đặt chỗ sáng dịu, mát và tưới đúng có thể giữ hoa khá lâu sau Tết. Nắng gắt, gió khô và tưới quá tay làm hoa tàn nhanh.
Bao lâu tưới lan hồ điệp một lần?
Không theo lịch cố định. Thọc ngón tay vào giá thể trong từng bầu, gần khô mới tưới một ít. Trong nhà mát, nhiều chậu cả tuần mới cần tưới.
Vì sao nụ lan hồ điệp vàng rồi rụng?
Thường do cây bị sốc vì thay đổi nhiệt độ, gió khô, thiếu sáng, tưới quá nhiều hoặc đặt gần trái cây chín. Chuyển chậu tới chỗ sáng dịu, tránh gió và kiểm lại độ ẩm bầu.
Sau Tết có cần tách chậu lan không?
Nên tách. Chậu ghép giữ ẩm lâu và bí khí, để lâu rễ dễ thối. Tách từng cây, cắt rễ hỏng và trồng vào chậu thoáng giúp cây sống lâu và có cơ hội ra hoa lại.
Lan hồ điệp có độc với mèo, chó không?
Lan hồ điệp thường được xem là ít nguy hiểm với thú cưng, nhưng nhai nhiều lá vẫn có thể gây khó chịu đường tiêu hoá. Nếu thú cưng có biểu hiện bất thường sau khi gặm cây, hỏi bác sĩ thú y.
Lan hồ điệp có ra hoa lại vào Tết năm sau không?
Có thể ra hoa lại nếu cây khoẻ, nhưng khó canh đúng dịp Tết như nhà vườn. Nhiều cây cần giai đoạn đêm mát để kích ngồng, nên thời điểm nở ở nhà thường thay đổi theo từng năm.
